قرارداد مشارکت دستگاه (بین سه شخص)

قرارداد مشارکت دستگاه بین سه شخص چیست؟

قرارداد مشارکت دستگاه بین سه شخص، توافقی برای همکاری سه نفر در تأمین، در اختیار گرفتن یا بهره‌برداری از یک دستگاه و تعیین حقوق، تعهدات و حدود اختیار هر یک در ارتباط با آن است. موضوع قرارداد می‌تواند دستگاهی برای تولید، بسته‌بندی، چاپ، خدمات فنی یا فعالیت‌های دیگر باشد. صرف توافق بر اصل مشارکت، معمولاً جزئیات لازم برای اداره همکاری را مشخص نمی‌کند؛ بنابراین باید توافق‌های مربوط به آورده، سهم، درآمد، هزینه، استفاده از دستگاه، تصمیم‌گیری و پایان همکاری به زبان روشن در قرارداد درج شود.

در مشارکت سه‌نفره، تفاوت نظر درباره امور روزمره یا تصمیم‌های مالی ممکن است فعالیت را با مشکل روبه‌رو کند. برای مثال، دو شریک ممکن است تعمیر فوری دستگاه را لازم بدانند و شریک سوم با مبلغ یا روش پیشنهادی مخالفت کند. اختلاف درباره میزان آورده، سهم از درآمد، تقسیم زیان یا مسئولیت خسارت نیز می‌تواند به اختلاف جدی‌تری منجر شود. تنظیم قرارداد در زمان شروع همکاری کمک می‌کند مبنای تصمیم‌گیری و تعهدات هر سه نفر روشن باشد و هر شخص پیش از امضا از آثار توافق آگاه شود. متن قرارداد باید با واقعیت همکاری منطبق باشد و توافق شفاهی مهمی که قرار است مبنای عمل باشد، در آن منعکس شود.

موضوع قرارداد و مشخصات دستگاه

دستگاه باید به‌گونه‌ای در قرارداد معرفی شود که در شناسایی آن ابهامی باقی نماند. درج نوع، برند، مدل، شماره سریال یا شناسه، ظرفیت، وضعیت فنی، لوازم جانبی و محل استقرار می‌تواند در تشخیص موضوع مشارکت مؤثر باشد. بهتر است مشخصات فنی و وضعیت ظاهری دستگاه در صورت‌جلسه تحویل ثبت و صورت‌جلسه به قرارداد پیوست شود. اگر دستگاه خریداری نشده است، نحوه انتخاب فروشنده، مهلت تهیه، مسئول انجام خرید، منبع تأمین وجه، معیار پذیرش دستگاه و اقدام لازم در صورت فراهم نشدن آن را مشخص کنید.

اگر دستگاه متعلق به یکی از شرکاست، صریحاً بنویسید مالک چه کسی است و دستگاه به مشارکت منتقل می‌شود یا فقط برای بهره‌برداری در اختیار همکاری قرار می‌گیرد. این دو وضعیت را نباید یکسان فرض کرد. در حالت استفاده از دستگاه متعلق به یک شریک، مدت و حدود استفاده، مسئولیت نگهداری، جبران هزینه‌های تعمیر و تکلیف دستگاه پس از خاتمه همکاری را تعیین کنید. همچنین مشخص شود شریک مالک با چه شرایطی می‌تواند دستگاه را از محل فعالیت خارج کند و آیا برای این کار به اطلاع یا موافقت دو شریک دیگر نیاز دارد.

محل مجاز استفاده، امکان جابه‌جایی، شرایط تحویل و بازگرداندن دستگاه و شخص مسئول ثبت وضعیت آن نیز باید روشن باشد. واگذاری استفاده به شخص ثالث، انتقال دستگاه به محل دیگر یا استفاده برای کاری خارج از موضوع قرارداد می‌تواند بر ایمنی، بیمه و مسئولیت شرکا اثر بگذارد؛ بنابراین حدود اختیار هر شریک در این موارد را مشخص کنید. اگر مجوز، نصب تخصصی یا رعایت دستورالعمل فنی برای کار با دستگاه لازم است، مسئول پیگیری و نگهداری مدارک مربوط نیز معلوم شود.

آورده‌ها و تعیین سهم هر شریک

آورده شرکا ممکن است وجه نقد، دستگاه یا تجهیزات، مواد اولیه، محل فعالیت، تخصص فنی، مدیریت، بازاریابی یا خدمات دیگری باشد. در قرارداد بنویسید هر شخص چه چیزی را، در چه زمانی و با چه معیار یا ارزش‌گذاری‌ای وارد همکاری می‌کند. اگر آورده به شکل خدمت یا تخصص است، شرح خدمت، زمان انجام، میزان حضور، معیار ارزیابی و پیامد انجام ندادن تعهد را مشخص کنید. عباراتی مانند همکاری در امور یا کمک به فعالیت، بدون تعریف وظایف و حدود آن، ممکن است در زمان اختلاف کافی نباشند.

سهم هر یک از سه شریک باید به‌صورت عدد، درصد یا روش محاسبه مشخص شود. روشن کنید سهم تعیین‌شده مبنای تقسیم سود است یا در تقسیم زیان، پرداخت هزینه‌ها، حق رأی و مالکیت دارایی‌های ایجادشده در مشارکت نیز اثر دارد. این موارد لزوماً یکسان نیستند و باید جداگانه درباره آن‌ها توافق شود. همچنین زمان و روش تسلیم آورده، دریافت رسید یا تنظیم صورت‌جلسه و پیامد تأخیر یا پرداخت ناقص را درج کنید. اگر قرار است سهم‌ها با تغییر شرایط همکاری تغییر کند، شرایط تغییر، ضرورت موافقت چه کسانی و نحوه ثبت توافق تازه را بنویسید.

درآمد، هزینه‌ها و امور مالی

قرارداد باید روش محاسبه درآمد قابل تقسیم را توضیح دهد؛ از جمله اینکه درآمد چگونه ثبت می‌شود، چه هزینه‌هایی پیش از تقسیم از آن کسر می‌شوند، تسویه در چه بازه‌ای صورت می‌گیرد و چه مدارکی مبنای محاسبه خواهد بود. مسئول ثبت فاکتورها، قراردادهای مشتریان، دریافت‌ها و پرداخت‌ها را تعیین کنید و برای هر سه شریک امکان دسترسی متناسب به اسناد مالی در نظر بگیرید. بهتر است مشخص باشد گزارش مالی در چه فاصله زمانی تهیه و به شرکا ارائه می‌شود و هر شریک برای اعلام ایراد به گزارش چه مهلتی دارد.

هزینه‌های خرید مواد مصرفی، حمل‌ونقل، تعمیر و نگهداری، دستمزد اپراتور، بیمه، مالیات و محل فعالیت ممکن است در جریان کار ایجاد شوند. قرارداد باید مشخص کند پرداخت هر هزینه با چه کسی است و سهم هر شریک از آن چگونه محاسبه می‌شود. برای مخارج پیش‌بینی‌نشده، می‌توان سقف اختیار مسئول اجرایی و روش گرفتن تأیید سایر شرکا را تعیین کرد. همچنین درباره کسری نقدینگی، زیان، تأخیر در پرداخت آورده یا سهم هزینه‌ها و نحوه تأمین وجه اضافی توافق کنید. نگهداری وجوه مشترک و برداشت از آن بهتر است با ثبت دلیل، تاریخ و مستندات همراه باشد. تعیین یک نفر برای انجام امور اجرایی مالی به‌تنهایی به معنای اختیار نامحدود او برای برداشت یا ایجاد تعهد مالی نیست؛ حدود اختیار را صریح بنویسید.

بهره‌برداری، نگهداری و تصمیم‌گیری

اگر هر سه شریک در استفاده از دستگاه نقش دارند، برنامه کاری، نوبت‌بندی، اولویت سفارش‌ها و روش رسیدگی به تداخل زمانی را تعیین کنید. اگر بهره‌برداری بر عهده یکی از شرکا یا اپراتور است، وظایف، ساعات یا معیار عملکرد، استاندارد مراقبت، حدود اختیار و نحوه گزارش‌دهی او باید مشخص باشد. مسئول آموزش اپراتور، رعایت دستورالعمل سازنده، تأمین قطعات و پیگیری سرویس دوره‌ای را نیز تعیین کنید. ثبت ساعات کارکرد دستگاه و نگهداری سوابق سرویس، خرابی و تعمیر می‌تواند هنگام محاسبه هزینه یا بررسی علت آسیب مفید باشد.

برای تصمیم‌های مهم، از جمله تعمیر اساسی، خرید تجهیزات تکمیلی، تغییر محل، توقف فعالیت، قبول سفارش پرریسک یا ایجاد تعهد مالی قابل توجه، روش تصمیم‌گیری را بنویسید. برای نمونه، می‌توان تصمیم‌های روزمره را به مسئول اجرایی سپرد و برای تصمیم‌های اساسی موافقت همه شرکا یا رأی اکثریت را لازم دانست. اگر حق رأی شرکا برابر نیست یا با میزان سهم ارتباط دارد، این موضوع را صریح بیان کنید. در مشارکت سه‌نفره، احتمال بن‌بست را نیز در نظر بگیرید؛ می‌توان ابتدا مذاکره در مهلت معین، سپس بررسی کارشناس مورد توافق و در نهایت روش حل اختلاف قراردادی را پیش‌بینی کرد. هر سازوکار باید با موضوع همکاری و قوانین لازم‌الاجرا سازگار باشد.

خسارت، بیمه و محرمانگی

در صورت خرابی، سرقت یا آسیب به دستگاه، مسئولیت ممکن است به علت حادثه، استهلاک عادی، قصور در نگهداری یا استفاده خارج از توافق بستگی داشته باشد. قرارداد باید روش گزارش حادثه، مهلت اطلاع‌رسانی، نحوه توقف استفاده در صورت خطر، تکلیف تعمیر، روش ارزیابی خسارت و مسئول پرداخت هزینه را مشخص کند. بهتر است میان استهلاک ناشی از استفاده معمول و خسارتی که بر اثر تخلف یا بی‌احتیاطی ایجاد شده است تفاوت گذاشته شود. اگر بیمه دستگاه یا فعالیت تهیه می‌شود، مسئول تهیه و تمدید بیمه، حدود پیگیری خسارت و نحوه استفاده از پوشش بیمه را تعیین کنید.

شرکا ممکن است به فهرست مشتریان، قیمت‌ها، روش تولید، اطلاعات مالی یا داده‌های تجاری یکدیگر دسترسی پیدا کنند. بند محرمانگی باید نوع اطلاعات محرمانه، اشخاص مجاز به دسترسی، مواردی که محرمانه محسوب نمی‌شوند و مدت رعایت تعهد را متناسب با فعالیت مشخص کند. در صورت استفاده از اطلاعات یا تجهیزات متعلق به یکی از شرکا، حدود استفاده و تکلیف بازگرداندن آن‌ها نیز روشن باشد. رعایت مجوزها و الزامات مرتبط با استفاده از دستگاه و فعالیت موضوع قرارداد را به شخص یا اشخاص مسئول واگذار کنید، اما مسئولیت‌های هر شریک را به‌صورت مبهم به دیگری منتقل نکنید.

برای رخدادهای خارج از کنترل طرفین، مانند حادثه‌ای که موقتاً امکان فعالیت را از بین می‌برد، شیوه اطلاع‌رسانی، آثار موقت بر تعهدات، حفظ و نگهداری دستگاه و چگونگی ادامه یا خاتمه همکاری در صورت طولانی شدن مانع را پیش‌بینی کنید. بهتر است قرارداد مشخص کند توقف فعالیت به‌تنهایی چه اثری بر هزینه‌های ضروری و تعهدات مالی ایجادشده دارد.

مدت، خروج شریک و خاتمه مشارکت

مدت قرارداد، زمان آغاز فعالیت، تمدید و مهلت اطلاع‌رسانی برای عدم تمدید را مشخص کنید. وضعیت فوت یا ناتوانی یکی از شرکا، تخلف از تعهد، عدم پرداخت آورده، توقف فعالیت یا تمایل یکی از اشخاص به خروج را نیز بررسی کنید. امکان انتقال سهم به شخص دیگر، رضایت لازم برای انتقال، حق تقدم دو شریک دیگر، روش ارزش‌گذاری سهم و مهلت تسویه باید پیش از بروز اختلاف روشن شود. اگر ارزش دستگاه یا سهم در زمان خروج محل اختلاف است، می‌توان روش انتخاب کارشناس یا سازوکار تعیین ارزش را در قرارداد نوشت.

هنگام خاتمه، تکلیف دستگاه، بدهی‌ها، مطالبات، وجوه باقی‌مانده، اسناد و سفارش‌های نیمه‌تمام را تعیین کنید. اگر دستگاه متعلق به یکی از شرکاست، نحوه تحویل آن و تسویه هزینه‌های مرتبط را مشخص سازید. برای حل اختلاف، می‌توان مرحله مذاکره و مهلت آن را تعیین و سپس مرجع یا روش رسیدگی مورد توافق را درج کرد. پیش‌بینی سازوکار قراردادی، جایگزین رعایت قانون یا بررسی تخصصی شرایط واقعی همکاری نیست؛ به‌ویژه در مواردی که مالکیت دستگاه، مجوز فعالیت یا تعهدات مالی اشخاص ثالث مطرح است.

خدمات تنظیم و بررسی قرارداد در سندآرا

سندآرا خدمات تنظیم، تدوین، بررسی، بازبینی، اصلاح و شخصی‌سازی قرارداد را متناسب با نیاز اشخاص ارائه می‌کند. قرارداد اختصاصی برای شرایط مشخص سفارش، هویت و توافق‌های طرفین و موضوع مشارکت تدوین می‌شود. اگر همکاری با ملاحظات فنی یا تجاری ویژه همراه باشد، قرارداد اختصاصی تخصصی علاوه بر توافق‌های شرکا، الزامات و ریسک‌های تخصصی صنعت، حوزه فعالیت یا نوع قرارداد را نیز در نظر می‌گیرد.

برای کسب‌وکارهایی که احتمال تکرار همکاری‌های مشابه دارند، نمونه قرارداد اختصاصی می‌تواند ساختاری متناسب و قابل استفاده مجدد برای پروژه‌ها یا مشارکت‌های مشابه فراهم کند. منظور از این خدمت قرارداد عمومی آماده یا فایل دانلودی نیست؛ ساختار آن بر اساس نیازهای مطرح‌شده شکل می‌گیرد. اگر متنی از قبل تهیه شده باشد، امکان بررسی، بازبینی و اصلاح آن با توجه به هدف طرفین وجود دارد. پیش از استفاده، هر سه شریک باید اطلاعات واقعی دستگاه، میزان و زمان آورده‌ها، شیوه تقسیم سود و زیان، حدود اختیارها و توافق‌های نهایی را دقیق اعلام کنند و متن را پیش از امضا با دقت بخوانند.

سؤالات متداول

سؤال: آیا سهم هر شریک باید با آورده نقدی او برابر باشد؟
پاسخ: خیر. سهم می‌تواند بر اساس توافق سه شریک و با توجه به آورده‌های نقدی و غیرنقدی، خدمات، تخصص یا مسئولیت‌های پذیرفته‌شده تعیین شود. ارزش و تعهد مربوط به هر آورده و اثر آن بر تقسیم سود، زیان، هزینه‌ها و حق تصمیم‌گیری را در قرارداد روشن کنید.

سؤال: اگر دستگاه متعلق به یکی از سه شریک باشد، چه نکته‌ای باید در قرارداد درج شود؟
پاسخ: مالکیت دستگاه، اینکه به مشارکت منتقل می‌شود یا فقط برای استفاده در اختیار آن قرار می‌گیرد، حدود بهره‌برداری، مسئولیت نگهداری و تعمیر، نحوه جبران هزینه‌ها و وضعیت دستگاه هنگام خروج شریک یا پایان همکاری را مشخص کنید. بهتر است مشخصات و وضعیت دستگاه نیز در صورت‌جلسه تحویل ثبت شود.

سؤال: اگر دو شریک با یک تصمیم موافق و شریک سوم مخالف باشد، چه باید کرد؟
پاسخ: روش تصمیم‌گیری باید از پیش در قرارداد تعیین شود. می‌توان امور روزمره را به مسئول اجرایی سپرد و برای تصمیم‌های مهم حد نصاب یا توافق مشخصی در نظر گرفت. همچنین تعیین مهلت مذاکره و راهکار مواجهه با بن‌بست، از بلاتکلیف ماندن تعمیر، هزینه یا ادامه فعالیت جلوگیری می‌کند.

سؤال: اگر یکی از شرکا بخواهد از مشارکت خارج شود، سهم او چگونه تعیین می‌شود؟
پاسخ: قرارداد باید شرایط خروج، مهلت اعلام، امکان انتقال سهم، حق تقدم سایر شرکا، روش ارزش‌گذاری و زمان تسویه را مشخص کند. همچنین لازم است تکلیف بدهی‌ها، مطالبات و دستگاه یا دارایی‌های مورد استفاده در مشارکت در زمان خروج روشن باشد.

سؤال: آیا می‌توان قرارداد مشارکت دستگاه را برای چند همکاری مشابه به کار برد؟
پاسخ: بله، می‌توان ساختاری اختصاصی و قابل استفاده مجدد برای همکاری‌های مشابه طراحی کرد؛ بااین‌حال در هر همکاری باید مشخصات سه شریک، دستگاه، سهم‌ها، زمان‌بندی، هزینه‌ها و شرایط پروژه بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود. نمونه قرارداد اختصاصی سندآرا قرارداد عمومی آماده یا فایل دانلودی نیست.