قرارداد شراکت در مغازه (بین سه شخص)

قرارداد شراکت در مغازه بین سه شخص چه کاربردی دارد؟

وقتی سه نفر برای راه‌اندازی یا اداره یک مغازه سرمایه، دارایی، تخصص یا نیروی کار خود را کنار هم می‌گذارند، بهتر است توافق‌هایشان را در قراردادی روشن و متناسب با همان همکاری ثبت کنند. قرارداد شراکت در مغازه بین سه شخص فقط نوشته‌ای درباره درصد سهام نیست؛ این سند می‌تواند چگونگی مشارکت، حدود اختیارات، وظایف هر شریک، نحوه اداره کسب‌وکار و راهکار برخورد با تغییرات یا اختلاف‌های احتمالی را مشخص کند. هرچه جزئیات توافق از ابتدا روشن‌تر باشد، احتمال برداشت‌های متفاوت درباره تعهدات و منافع کمتر خواهد شد.

در شراکت سه‌نفره، ممکن است یک نفر سرمایه بیشتری فراهم کند، نفر دوم مسئول خرید و تأمین کالا باشد و نفر سوم مدیریت فروش یا امور مالی را بر عهده بگیرد. بنابراین، تقسیم برابر سهم‌ها لزوماً به معنای تقسیم برابر کار، اختیار یا مسئولیت نیست. قرارداد باید این تفاوت‌ها را به‌صورت شفاف منعکس کند و توضیح دهد که هر شخص چه آورده‌ای دارد و در برابر آن چه حقوق و تعهداتی می‌پذیرد.

موضوعاتی که بهتر است در قرارداد مشخص شوند

مشخصات شرکا، موضوع فعالیت و محل مغازه

نام و مشخصات کامل هر سه شریک، موضوع دقیق فعالیت و نشانی محل کسب باید با دقت درج شود. اگر نوع فعالیت ممکن است تغییر کند یا کسب‌وکار در آینده شعبه دیگری داشته باشد، حدود این تغییر نیز می‌تواند در توافق پیش‌بینی شود. وضعیت محل مغازه، مانند اجاره‌ای یا ملکی بودن، رابطه با مالک و مسئولیت پرداخت اجاره و هزینه‌های مرتبط، از موضوعاتی است که بهتر است جداگانه و روشن تعیین شود. قرارداد شراکت جایگزین قرارداد اجاره یا مجوزهای لازم نیست و هرکدام باید متناسب با وضعیت فعالیت بررسی شوند.

آورده و میزان سهم هر شریک

آورده ممکن است وجه نقد، تجهیزات، کالا، حق استفاده از دارایی یا خدمات و تخصص باشد. برای جلوگیری از اختلاف، نوع و ارزش مورد توافق هر آورده، زمان و شیوه تحویل آن و سهمی که در برابر آن به شریک تعلق می‌گیرد، در قرارداد درج شود. اگر سهم‌ها برابر نیستند، درصد یا مبنای محاسبه سهم هر شخص باید دقیق باشد. همچنین لازم است روشن شود آیا سهم در مالکیت دارایی‌های کسب‌وکار، مشارکت در سود، حق رأی یا همه این موارد اثر یکسان دارد یا هرکدام تابع قواعد جداگانه‌ای است.

وظایف، اختیارات و شیوه تصمیم‌گیری

تعیین مسئولیت‌هایی مانند خرید، فروش، حضور در مغازه، مدیریت کارکنان، پیگیری امور مالی و نگهداری اسناد، از سوءتفاهم درباره تقسیم کار جلوگیری می‌کند. قرارداد همچنین می‌تواند مشخص کند هر شریک تا چه حدودی حق دارد به نام کسب‌وکار تعهد ایجاد کند یا هزینه بپردازد. برای تصمیم‌های مهم، از جمله خریدهای عمده، دریافت تسهیلات، تغییر محل، استخدام نیروی جدید، فروش دارایی‌های اصلی یا تغییر نوع فعالیت، بهتر است روش تصمیم‌گیری مشخص شود. در شراکت سه‌نفره، تعیین نصاب موافقت یا فرایند رسیدگی به بن‌بست اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا ممکن است دو شریک موافق و شریک سوم مخالف باشد یا هر سه دیدگاه متفاوتی داشته باشند.

حساب‌وکتاب، سود، زیان و هزینه‌ها

قرارداد باید درباره ثبت روزانه فروش و هزینه‌ها، نگهداری فاکتورها و اسناد، دسترسی هر شریک به اطلاعات مالی و زمان ارائه گزارش توضیح دهد. تعریف درآمد قابل تقسیم نیز اهمیت دارد: آیا ابتدا هزینه‌های جاری، بدهی‌ها، مالیات‌ها یا تعهدات دیگر کسر می‌شوند؟ سود در چه بازه‌ای محاسبه و چه زمانی تقسیم می‌شود؟ برداشت شخصی شرکا از حساب کسب‌وکار چگونه ثبت خواهد شد؟ توافق درباره این پرسش‌ها به‌ویژه زمانی مفید است که یکی از شرکا در مغازه حضور بیشتری دارد یا در امور مالی مسئولیت مشخصی پذیرفته است. روش تأمین زیان یا سرمایه موردنیاز در آینده نیز بهتر است از ابتدا تعیین شود.

تغییر شریک، خروج و پایان همکاری

ممکن است یکی از شرکا بخواهد از همکاری خارج شود، سهم خود را منتقل کند یا به دلیل بیماری و ناتوانی از انجام وظایف کناره‌گیری کند. قرارداد می‌تواند شیوه اعلام خروج، مهلت اطلاع‌رسانی، روش ارزش‌گذاری سهم، اولویت خرید برای شرکای دیگر و نحوه تسویه حساب را مشخص کند. همچنین بهتر است درباره ادامه فعالیت در صورت خروج یک نفر، انتقال تعهدات، وضعیت موجودی کالا و تجهیزات و چگونگی خاتمه همکاری توافق شود. پیش‌بینی این موارد به معنای وقوع قطعی آن‌ها نیست؛ هدف این است که شرکا برای موقعیت‌های قابل تصور، مسیر مشخصی داشته باشند.

برای نقض تعهد، تأخیر در پرداخت آورده، برداشت بدون مجوز، افشای اطلاعات یا خودداری از انجام مسئولیت‌ها نیز می‌توان آثار قراردادی و روش پیگیری را با دقت تعریف کرد. شرط‌های کلی و مبهم، مانند الزام به جبران هر نوع خسارت بدون معیار روشن، ممکن است به اختلاف درباره تفسیر و اثبات منجر شوند؛ بنابراین، تعهدات و پیامدهای نقض آن‌ها باید متناسب با موضوع همکاری و با عبارت‌های دقیق نوشته شوند.

تنظیم و امضای قرارداد

قرارداد مناسب باید با توافق واقعی هر سه نفر هماهنگ باشد و اطلاعات آن پیش از امضا بررسی شود. امضای همه صفحات توسط شرکا و نگهداری نسخه‌های یکسان می‌تواند به ثبت روشن توافق کمک کند. در برخی موقعیت‌ها، گواهی امضا یا تنظیم اسناد جداگانه ممکن است برای اثبات امضا یا انجام امور دیگر مورد توجه قرار گیرد؛ ضرورت هر اقدام به نوع سند و شرایط همکاری بستگی دارد. درباره اعتبار و آثار هر شرط نیز باید متن نهایی و وضعیت خاص طرفین بررسی شود و نمی‌توان بدون بررسی جزئیات، نتیجه‌ای یکسان برای همه همکاری‌ها در نظر گرفت.

سندآرا خدمات تنظیم، تدوین، بررسی، بازبینی، اصلاح و شخصی‌سازی قرارداد ارائه می‌کند. قرارداد اختصاصی بر اساس نیازها، شرایط، طرفین، موضوع همکاری و الزامات سفارش تدوین می‌شود. در قرارداد اختصاصی تخصصی، افزون بر شرایط شرکا، ریسک‌ها و الزامات تخصصی صنعت، حوزه فعالیت یا نوع قرارداد نیز مورد توجه قرار می‌گیرد. نمونه قرارداد اختصاصی ساختاری اختصاصی و قابل استفاده مجدد برای پروژه‌ها یا همکاری‌های مشابه است؛ منظور از آن نمونه عمومی آماده یا فایل دانلودی نیست. انتخاب هر خدمت می‌تواند بر پایه میزان پیچیدگی فعالیت و نیاز به تنظیم یا بازبینی متن انجام شود.

سؤالات متداول

سؤال: آیا قرارداد شراکت در مغازه بین سه شخص باید سهم هر شریک را برابر تعیین کند؟
پاسخ: خیر. سهم‌ها می‌توانند با توافق شرکا و با توجه به آورده‌ها و شرایط همکاری تعیین شوند. بهتر است مبنای تعیین سهم و ارتباط آن با سود، زیان، رأی و حقوق هر شخص در متن قرارداد روشن باشد.

سؤال: آیا تقسیم کار و ساعات حضور شرکا باید در قرارداد نوشته شود؟
پاسخ: اگر حضور و وظایف عملی هر شریک بخشی از توافق است، درج آن می‌تواند از اختلاف درباره مسئولیت‌ها جلوگیری کند. شرح وظایف، حدود اختیار و پیامد انجام‌نشدن تعهدات بهتر است دقیق و متناسب با فعالیت مغازه تنظیم شود.

سؤال: آیا امضای قرارداد به‌تنهایی جای قرارداد اجاره یا مجوز فعالیت را می‌گیرد؟
پاسخ: خیر. قرارداد شراکت رابطه میان شرکا را تنظیم می‌کند و جایگزین اسناد یا مجوزهای موردنیاز برای محل یا فعالیت مغازه نیست. وضعیت هرکدام باید جداگانه و متناسب با کسب‌وکار بررسی شود.

سؤال: در قرارداد سه‌نفره چگونه می‌توان از بن‌بست در تصمیم‌گیری پیشگیری کرد؟
پاسخ: می‌توان موضوعات مهم، نصاب لازم برای تصویب تصمیم‌ها و مراحل حل اختلاف را از ابتدا مشخص کرد. سازوکار انتخابی باید با ساختار سهام و نوع اداره مغازه هماهنگ باشد.