قرارداد بین ضامن و وام گیرنده

قرارداد بین ضامن و وام‌گیرنده چیست؟

قرارداد بین ضامن و وام‌گیرنده، توافقی میان دو شخص است که در آن، وضعیت ضمانت یک تسهیلات و مسئولیت‌های داخلی طرفین نسبت به یکدیگر روشن می‌شود. معمولاً وام‌گیرنده از ضامن می‌خواهد برای دریافت اعتبار، ضمانت یا تعهد مورد قبول بانک را ارائه کند. در چنین شرایطی، لازم است پیش از امضای اسناد، درباره اقساط، تأخیر، اطلاع‌رسانی و جبران هر مبلغی که ممکن است ضامن بپردازد، توافقی روشن وجود داشته باشد. تنظیم مکتوب این موارد می‌تواند از ابهام درباره تعهدات طرفین بکاهد و مدارک رابطه مالی آن‌ها را منظم کند.

این قرارداد، به‌خودی‌خود جایگزین قرارداد تسهیلات، ضمانت‌نامه یا سایر اسناد امضاشده نزد بانک نیست و مفاد آن لزوماً حقوق بانک را محدود نمی‌کند. مسئولیت ضامن در برابر بانک به اسناد و مقررات مربوط به همان تسهیلات وابسته است. توافق میان ضامن و وام‌گیرنده بیشتر ناظر به رابطه داخلی آن‌هاست؛ برای نمونه، مشخص می‌کند اگر ضامن به‌موجب مطالبه بانک مبلغی بپردازد یا از حساب او وجهی برداشت شود، وام‌گیرنده چگونه و در چه مهلتی آن را جبران کند. آثار هر شرط باید با متن اسناد بانکی و شرایط واقعی پرونده تطبیق داده شود.

چه مواردی در قرارداد باید روشن شود؟

مشخصات طرفین و اطلاعات تسهیلات

نام و مشخصات هویتی و نشانی طرفین باید دقیق درج شود تا درباره هویت متعهدان تردیدی باقی نماند. اطلاعات وام نیز بهتر است به‌صورت قابل تشخیص نوشته شود؛ از جمله نام بانک یا مؤسسه، شماره یا تاریخ قرارداد تسهیلات در صورت وجود، مبلغ، مدت، تعداد اقساط و نوع تعهدی که ضامن پذیرفته است. اگر ضامن صرفاً برای تسهیلات معینی ضمانت می‌کند، باید محدوده تعهد او در توافق داخلی به همان تسهیلات ارجاع داده شود تا قرارداد به تعهدات نامرتبط تسری پیدا نکند.

پرداخت اقساط و اطلاع‌رسانی

در متن قرارداد باید مسئولیت پرداخت اقساط در موعد مقرر، روش پرداخت و نحوه ارائه رسید یا مدرک پرداخت مشخص شود. می‌توان تعهد کرد وام‌گیرنده پس از هر پرداخت، سند آن را برای ضامن ارسال کند و در صورت احتمال تأخیر، تغییر برنامه بازپرداخت یا دریافت اخطار از بانک، در مهلت معینی اطلاع دهد. اگر مبلغ، مدت یا سایر شرایط تسهیلات تغییر کند، شیوه اطلاع‌رسانی و ضرورت موافقت طرفین با تعهدات تازه باید صریح باشد. این موارد به ضامن کمک می‌کند از وضعیت اقساط آگاه بماند، اما به‌تنهایی مانع اقدام بانک بر مبنای اسناد خود نخواهد شد.

جبران پرداخت‌های ضامن

یکی از مهم‌ترین بخش‌ها تعیین تکلیف زمانی است که بانک وجهی را از ضامن مطالبه یا وصول می‌کند. قرارداد می‌تواند مشخص کند وام‌گیرنده پس از دریافت اعلام یا مدرک پرداخت، چه مدت فرصت دارد مبلغ پرداخت‌شده را به ضامن بازگرداند و پرداخت به چه حسابی انجام شود. بهتر است درباره اصل مبلغ، اقساط معوق، وجه یا هزینه‌هایی که واقعاً به ضامن تحمیل شده و مدارک لازم برای اثبات آن‌ها نیز توافق شود. اگر بخشی از بدهی مورد اختلاف باشد، روش اعلام اعتراض و مهلت پاسخ‌گویی می‌تواند از اختلاف بیشتر جلوگیری کند.

تضمین‌ها، هزینه‌ها و پایان تعهدات

طرفین ممکن است درباره دریافت چک، سفته یا تضمین دیگری از وام‌گیرنده توافق کنند. در این صورت باید مبلغ، شماره یا مشخصات سند، علت دریافت و شرایط استفاده از آن در متن درج شود. نگهداری و استرداد تضمین پس از انجام تعهدات نیز بهتر است تعیین تکلیف شود. همچنین می‌توان درباره هزینه‌های متعارف و مستند پیگیری، نحوه ارسال اخطار و هزینه‌هایی که در صورت تخلف ایجاد می‌شود توافق کرد؛ مسئولیت این موارد باید شفاف و قابل اثبات باشد. مدت قرارداد نیز بهتر است با پایان تعهدات مورد توافق، از جمله بازپرداخت بدهی‌های احتمالی به ضامن، مرتبط شود و صرف پایان دوره اقساط را بدون توجه به مطالبات باقی‌مانده معیار خاتمه قرار ندهد.

صلح‌نامه یا قرارداد تعهدات؟

برچسب «صلحنامه» ممکن است با هدف و ساختار سند مرتبط باشد، اما عنوان سند به‌تنهایی آثار حقوقی آن را تعیین نمی‌کند. گاهی طرفین قصد دارند درباره تعهدات و بازپرداخت مبالغ توافق کنند و گاهی هدفشان پایان‌دادن به اختلاف یا تعیین تکلیف یک طلب موجود است. به همین دلیل، باید ماهیت رابطه، خواسته واقعی طرفین و آثار حقوقی مورد انتظار بررسی شود تا عنوان و متن سند با یکدیگر هماهنگ باشند. استفاده از عبارت‌های کلی بدون توضیح موضوع، مبلغ، مهلت و نحوه اجرا ممکن است در زمان اختلاف ابهام ایجاد کند.

خدمات سندآرا برای تنظیم قرارداد

سندآرا خدمات تنظیم، تدوین، بررسی، بازبینی، اصلاح و شخصی‌سازی قرارداد را متناسب با موضوع و وضعیت طرفین ارائه می‌کند. «قرارداد اختصاصی» بر اساس نیازها، شرایط طرفین، موضوع همکاری و الزامات همان سفارش تدوین می‌شود. اگر تنظیم سند نیازمند توجه بیشتر به ریسک‌های ضمانت، اسناد بانکی یا شیوه‌های مختلف وصول و بازپرداخت باشد، «قرارداد اختصاصی تخصصی» می‌تواند ملاحظات حوزه و نوع قرارداد را نیز در نظر بگیرد. «نمونه قرارداد اختصاصی» نیز ساختاری اختصاصی و قابل استفاده مجدد برای پروژه‌ها یا همکاری‌های مشابه است؛ منظور از آن فرم عمومی آماده یا فایل دانلودی نیست. هر یک از این خدمات می‌تواند برای تنظیم متن تازه یا بررسی و اصلاح سند موجود انتخاب شود.

پیش از امضا، طرفین بهتر است متن را بندبه‌بند بخوانند، از کامل‌بودن مشخصات و پیوست‌ها مطمئن شوند و نسخه‌های امضاشده و مدارک پرداخت را نگهداری کنند. در صورت وجود اختلاف درباره مسئولیت بانکی، نوع ضمانت یا قابلیت اجرای شرطی خاص، بررسی اسناد تسهیلات و مشورت حقوقی متناسب با پرونده اهمیت دارد. تنظیم قرارداد می‌تواند توافق طرفین را مستند کند، اما نتیجه هر اختلاف یا رسیدگی به شرایط و مدارک موجود و تصمیم مرجع صالح بستگی دارد.

سؤالات متداول

سؤال: آیا قرارداد بین ضامن و وام‌گیرنده باعث می‌شود بانک نتواند از ضامن مطالبه کند؟

پاسخ: خیر. این توافق معمولاً رابطه داخلی ضامن و وام‌گیرنده را تنظیم می‌کند و به‌تنهایی اسناد یا حقوق بانک را تغییر نمی‌دهد. مسئولیت در برابر بانک باید با توجه به اسناد تسهیلات و ضمانت بررسی شود.

سؤال: اگر ضامن مبلغی به بانک بپردازد، وام‌گیرنده چه مسئولیتی دارد؟

پاسخ: طرفین می‌توانند در قرارداد تعهد وام‌گیرنده به جبران مبالغ پرداخت‌شده از سوی ضامن، مهلت بازپرداخت و مدارک لازم برای اثبات پرداخت را مشخص کنند. مفاد توافق و شرایط پرونده در ارزیابی این مسئولیت مؤثر است.

سؤال: آیا می‌توان برای تضمین تعهدات وام‌گیرنده چک یا سفته دریافت کرد؟

پاسخ: طرفین می‌توانند درباره تضمین توافق کنند؛ اما مشخصات سند، مبلغ، هدف از دریافت، شرایط استفاده و زمان استرداد آن باید روشن و دقیق در قرارداد درج شود.