قرارداد مشارکت فروش (بین سه شخص)

تنظیم قرارداد مشارکت فروش بین سه شخص

همکاری سه نفر برای فروش کالا یا خدمات، تنها با توافق درباره اصل مشارکت کامل نمی‌شود. شرکا باید درباره سرمایه و امکاناتی که وارد کار می‌کنند، وظایف اجرایی، اختیار تصمیم‌گیری، ثبت درآمد و هزینه و نحوه تقسیم نتیجه مالی نیز توافق روشن داشته باشند. قرارداد مشارکت فروش بین سه شخص این توافق‌ها را در قالبی مکتوب سامان می‌دهد و مبنایی برای اداره همکاری فراهم می‌کند. موضوع قرارداد می‌تواند فروش کالاهای متعلق به یکی از شرکا یا تهیه و عرضه محصولات با آورده مشترک باشد؛ همچنین می‌تواند فروش خدمت، اداره فروشگاه یا اجرای طرحی با مدت مشخص را پوشش دهد.

در آغاز، مشخصات کامل هر سه شریک و نشانی یا راه ارتباطی مورد توافق آنان را در قرارداد درج کنید. سپس روشن کنید هر شخص با چه عنوان و در چه حدودی وارد همکاری می‌شود و قرارداد از چه تاریخی لازم‌الاجراست. اگر برای اداره مشارکت نام تجاری یا حساب مشترکی در نظر گرفته شده، نحوه استفاده از آن و شخص یا اشخاص مجاز به دسترسی را هم بیان کنید. پیوست‌کردن فهرست کالاها، برنامه اجرایی یا صورت‌جلسه توافق‌های اولیه می‌تواند جزئیات را روشن‌تر کند؛ در متن اصلی نیز بهتر است مشخص شود این پیوست‌ها بخشی از قرارداد هستند و تغییر آن‌ها چگونه تصویب می‌شود.

در این قرارداد، منظور از سهم هر شخص باید دقیق بیان شود. ممکن است سهم به میزان آورده، توافق مستقل شرکا، میزان انجام کار یا ترکیبی از این عوامل وابسته باشد. واژه سهام در این زمینه گاهی برای اشاره به سهم مشارکت به کار می‌رود، اما سهم قراردادی میان شرکا را نباید بدون بررسی ساختار حقوقی، معادل سهام یک شرکت دانست. چگونگی تقسیم سود و تحمل زیان باید صریح و قابل محاسبه باشد؛ از جمله باید روشن شود سود پس از کسر کدام هزینه‌ها به دست می‌آید و آیا برداشت علی‌الحساب در طول کار مجاز است یا خیر.

موضوع، مدت و حدود همکاری

موضوع مشارکت را تا حد امکان مشخص کنید. نام و ویژگی کالا یا خدمت، بازار یا محدوده جغرافیایی، شیوه عرضه، کانال‌های فروش و فعالیت‌هایی که جزو همکاری محسوب می‌شوند، می‌توانند در متن بیایند. عبارت‌های کلی ممکن است درباره اینکه محصول جایگزین، فروش مکمل یا فعالیت جانبی نیز در مشارکت قرار می‌گیرد ابهام ایجاد کنند. اگر دامنه فعالیت در طول زمان تغییر می‌کند، روش تصویب و ثبت تغییرات را تعیین کنید؛ برای نمونه، مشخص کنید تغییر موضوع به تأیید کتبی هر سه شریک نیاز دارد یا بر اساس نصاب دیگری تصویب می‌شود.

مدت قرارداد، زمان آغاز همکاری و شرایط تمدید یا پایان آن نیز باید معلوم باشد. گاهی شرکا قصد دارند مشارکت را تا پایان فروش موجودی مشخص ادامه دهند و گاهی مدت معین یا دوره‌های تمدیدشونده را انتخاب می‌کنند. بهتر است تکلیف تعهدات باقی‌مانده در پایان مدت، مانند تحویل سفارش‌های در جریان، وصول مطالبات، تسویه با تأمین‌کنندگان و رسیدگی به کالاهای مرجوعی، از پیش روشن شود. همچنین تعیین کنید آیا هر شریک می‌تواند پیش از پایان مدت درخواست خاتمه همکاری کند و در این صورت چه مهلتی برای اعلام درخواست و انجام تسویه لازم است.

آورده‌ها و تعیین سهم هر شریک

هر سه شریک باید نوع و میزان آورده خود را ثبت کنند. آورده می‌تواند وجه نقد، کالا، تجهیزات، فضای کاری، نرم‌افزار، خدمات تخصصی، نیروی کار یا دسترسی به شبکه فروش باشد. برای آورده غیرنقدی، مشخص‌کردن شیوه ارزیابی، زمان تحویل، وضعیت مالکیت و مسئولیت نگهداری اهمیت دارد. اگر کالایی فقط برای استفاده در فروش در اختیار مشارکت قرار می‌گیرد و مالکیت آن منتقل نمی‌شود، این موضوع باید از مالکیت مشترک تفکیک شود. در مورد خدمات یا نیروی کار نیز بهتر است وظیفه، مدت یا معیار انجام کار و نحوه ثبت آن به‌عنوان آورده یا تعهد اجرایی روشن باشد.

قرارداد می‌تواند جدولی از آورده هر شخص و ارزش مورد توافق آن داشته باشد و توضیح دهد هر تغییر در میزان سرمایه چگونه مستند می‌شود. اگر سهم سود با سهم آورده یکسان نیست، نسبت و مبنای متفاوت را صریحاً بنویسید. همین‌طور باید مشخص شود زیان عملیاتی، افت ارزش موجودی، کسری کالا یا بدهی ناشی از فروش چگونه میان شرکا محاسبه می‌شود و مسئولیت هر شریک بر چه مبنایی تعیین خواهد شد. درج ارقام، فرمول و زمان تسویه، از تعبیرهای مبهمی مانند تقسیم منصفانه جلوگیری می‌کند. درباره تزریق سرمایه اضافی نیز تعیین کنید چه کسی می‌تواند آن را پیشنهاد کند، تأیید هر سه شریک لازم است یا نه، و پرداخت اضافه چه اثری بر سهم‌ها یا حساب شرکا دارد.

وظایف، اختیارات و تصمیم‌گیری سه شریک

نقش هر شریک را متناسب با واقعیت همکاری تعیین کنید. یک نفر ممکن است مسئول تأمین و کنترل موجودی باشد، نفر دیگر بازاریابی و ارتباط با مشتری را انجام دهد و شریک سوم مسئول ثبت دریافت‌ها و تهیه گزارش‌ها باشد. این تقسیم کار بهتر است شامل مهلت انجام وظایف، معیار تحویل کار و شیوه گزارش‌دهی هم باشد. اگر هر سه شخص در انجام همه امور دخیل‌اند، حدود مسئولیت مشترک و نحوه هماهنگی آنان را توضیح دهید. برای جلوگیری از برداشت‌های متفاوت، تعیین کنید گزارش کار به چه صورت و در چه فاصله زمانی در اختیار دو شریک دیگر قرار می‌گیرد.

اختیار مذاکره، ارائه تخفیف، انعقاد قرارداد با مشتری یا تأمین‌کننده، استخدام نیروی کمکی، ایجاد تعهد مالی و برداشت از حساب مشارکت را نیز مشخص کنید. برای تصمیم‌های روزمره می‌توان سازوکار عملی تعریف کرد و تصمیم‌های مهم را به موافقت هر سه شریک یا نصاب مورد توافق دانست. تصمیم‌های مهم می‌تواند شامل تغییر قیمت‌گذاری، خرید عمده، دریافت وام یا اعتبار، تغییر محل فعالیت، واگذاری دارایی و پذیرش تعهدی بالاتر از سقف تعیین‌شده باشد. بهتر است معلوم باشد توافق کتبی از چه طریقی ثبت می‌شود و پیام یا مکاتبه الکترونیکی در چه شرایطی برای اثبات تصمیم پذیرفته خواهد شد. تعیین سقف هزینه‌ای که هر شریک بدون مجوز جداگانه می‌تواند انجام دهد، کنترل مالی را آسان‌تر می‌کند.

حسابداری، فروش و تقسیم سود

برای محاسبه نتیجه مشارکت، روش ثبت معاملات و نگهداری اسناد را تعیین کنید. قرارداد می‌تواند مشخص کند چه کسی مسئول ثبت سفارش‌ها، صدور اسناد فروش، دریافت وجه، ثبت تخفیف و نگهداری فاکتورهاست و گزارش مالی در چه فاصله زمانی به دو شریک دیگر ارائه می‌شود. دسترسی هر سه نفر به اسناد مرتبط و شیوه بررسی یا اعتراض به صورت‌حساب‌ها نیز باید روشن باشد. در فروش اعتباری، لازم است روش ثبت مطالبات، تعیین مهلت وصول و پیگیری بدهی مشتریان مشخص شود. همچنین تعیین کنید وجوه فروش به کدام حساب واریز می‌شود و چه کسانی اختیار برداشت یا انتقال وجه دارند.

هزینه‌های مرتبط با فروش، مانند خرید کالا، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، تبلیغات، کارمزد درگاه یا کمیسیون فروش، باید با معیار قابل تشخیص ثبت شوند. مشخص کنید پرداخت این هزینه‌ها از سرمایه مشترک انجام می‌شود یا هر شریک ابتدا مبلغی را می‌پردازد و سپس با ارائه مدرک تسویه می‌کند. برای هزینه‌های خارج از برنامه، مرجع تأیید و شیوه تصمیم‌گیری را بنویسید. دوره بستن حساب‌ها و زمان تقسیم سود نیز باید معین باشد؛ برای مثال ممکن است تسویه پس از وصول مطالبات یا پایان هر دوره مالی انجام شود، نه صرفاً بر مبنای مبلغ فروش ثبت‌شده. قرارداد همچنین می‌تواند مهلتی برای بررسی گزارش مالی و اعلام مغایرت تعیین کند تا حساب‌ها پیش از تقسیم سود قابل ارزیابی باشند.

موجودی، مشتریان و ریسک‌های فروش

در قرارداد مشارکت فروش، وضعیت کالاهای باقی‌مانده، آسیب‌دیده یا معیوب و مسئولیت نگهداری موجودی اهمیت دارد. فهرست تحویل کالا، محل نگهداری، روش شمارش و ثبت کسری می‌تواند از اختلاف درباره موجودی جلوگیری کند. درباره مرجوعی مشتری، تعویض کالا، بازپرداخت وجه، لغو سفارش و هزینه حمل برگشت نیز روش مشخصی در نظر بگیرید. اگر فروش تابع مجوز، ضوابط تخصصی یا الزامات مربوط به معرفی محصول است، مسئولیت پیگیری و رعایت آن را در حدود توافق روشن کنید. برای سفارش‌های ثبت‌شده از طریق وب‌سایت یا شبکه‌های اجتماعی نیز مشخص کنید چه کسی پیام‌ها را پیگیری می‌کند و چه اطلاعاتی باید در سابقه سفارش بماند.

همچنین باید معلوم باشد اطلاعات مشتریان، فهرست تأمین‌کنندگان، روش‌های قیمت‌گذاری، داده‌های فروش و دسترسی به حساب‌های آنلاین چگونه نگهداری می‌شوند. تعیین سطح دسترسی، نحوه استفاده از اطلاعات پس از پایان همکاری و تعهد به حفظ محرمانگی می‌تواند به حفاظت از منافع مشارکت کمک کند. هر یک از این تعهدات باید با موضوع فعالیت و اطلاعاتی که واقعاً در اختیار شرکا قرار می‌گیرد تناسب داشته باشد. اگر یکی از شرکا از نام، نشان یا محتوای متعلق به دیگری استفاده می‌کند، حدود استفاده و تکلیف آن پس از خاتمه قرارداد را نیز مشخص کنید.

تخلف، خروج شریک و پایان مشارکت

برای مواردی مانند انجام‌ندادن وظایف، ثبت‌نکردن درآمد، ایجاد هزینه بدون اختیار، استفاده شخصی از دارایی مشارکت یا افشای اطلاعات، می‌توان شیوه اعلام تخلف و فرصت جبران را تعیین کرد. ضمانت اجرا باید روشن و متناسب با تعهد باشد و نحوه مطالبه خسارت، در صورت توافق، بدون ابهام نوشته شود. بهتر است روش ارسال اخطار و مهلت پاسخ‌گویی نیز مشخص باشد تا هر شریک از ادعاهای مطرح‌شده آگاه شود و امکان ارائه توضیح یا رفع تخلف را داشته باشد. پیش‌بینی روشی برای مذاکره یا ارجاع اختلاف به مرجع مورد توافق می‌تواند روند رسیدگی را مشخص‌تر کند؛ درج چنین شرطی نتیجه اختلاف را تضمین نمی‌کند.

خروج یکی از سه نفر ممکن است بر ادامه فروش، تأمین مالی یا اجرای سفارش‌ها اثر بگذارد. قرارداد بهتر است مهلت اعلام خروج، نحوه ارزش‌گذاری سهم، تسویه حساب، وضعیت تعهدات انجام‌نشده و امکان ادامه فعالیت دو شریک دیگر را تعیین کند. درباره ارزیابی موجودی، مطالبات وصول‌نشده، بدهی‌ها و دارایی‌های مشترک نیز روش مورد توافق را بنویسید تا تسویه تنها به برآورد شفاهی وابسته نباشد. درباره فوت یا حجر شریک نیز می‌توان تکلیف ادامه یا خاتمه همکاری، تسویه حقوق مالی و ارتباط با قائم‌مقام قانونی را با توجه به شرایط و قواعد قابل اعمال پیش‌بینی کرد. پایان قرارداد باید با صورت‌برداری از دارایی‌ها، وصول مطالبات، پرداخت بدهی‌ها و تنظیم گزارش نهایی همراه باشد.

خدمات قراردادی سندآرا

سندآرا خدمات تنظیم، تدوین، بررسی، بازبینی، اصلاح و شخصی‌سازی قرارداد مشارکت فروش ارائه می‌کند. قرارداد اختصاصی بر پایه نیازها، شرایط هر سه شخص، موضوع همکاری و الزامات سفارش تدوین می‌شود. در قرارداد اختصاصی تخصصی، افزون بر توافق‌های طرفین، ریسک‌ها و الزامات تخصصی صنعت، حوزه فعالیت یا نوع قرارداد نیز بررسی و در طراحی متن لحاظ می‌شود. نمونه قرارداد اختصاصی برای ایجاد ساختاری اختصاصی و قابل استفاده مجدد در پروژه‌ها یا همکاری‌های مشابه تهیه می‌شود و منظور از آن فرم عمومی آماده یا فایل دانلودی نیست.

اگر پیش‌نویسی از قبل وجود دارد، امکان بررسی و بازبینی آن برای شناسایی ابهام‌ها، ناهماهنگی بندها یا نیاز به اصلاح و شخصی‌سازی نیز وجود دارد. انتخاب نوع خدمت به پیچیدگی فروش، نوع آورده‌ها، تعداد تصمیم‌های مشترک و میزان تفاوت شرایط شرکا بستگی دارد. پیش از امضا، هر سه شریک باید متن، پیوست‌های مربوط به آورده و روش محاسبه مالی را بخوانند و از انعکاس توافق واقعی خود اطمینان حاصل کنند. همچنین بهتر است هیچ بخش مهمی را به وعده شفاهی یا برداشت ضمنی واگذار نکنند و تغییرات بعدی را به شکلی ثبت کنند که هر سه شریک به آن دسترسی داشته باشند.

سؤالات متداول

سؤال: آیا قرارداد مشارکت فروش بین سه شخص فقط برای فروش کالا کاربرد دارد؟
پاسخ: خیر. با توجه به توافق طرفین، موضوع آن می‌تواند فروش خدمات یا اجرای فعالیت‌های مرتبط با عرضه و فروش نیز باشد. موضوع، محدوده کار، آورده‌ها و مسئولیت هر شریک باید در متن مشخص شود.

سؤال: آیا سهم سه شریک باید حتماً برابر باشد؟
پاسخ: خیر. شرکا می‌توانند سهم سود و زیان را بر مبنای آورده، نقش اجرایی یا توافق دیگری تعیین کنند. نسبت و روش محاسبه باید صریح، قابل فهم و متناسب با توافق واقعی آنان باشد.

سؤال: برای خروج یکی از شرکا چه مواردی را باید در قرارداد نوشت؟
پاسخ: بهتر است مهلت اعلام خروج، روش ارزش‌گذاری و تسویه، تکلیف بدهی‌ها و سفارش‌های جاری، وضعیت موجودی و امکان ادامه فعالیت دو شریک دیگر مشخص شود. شرایط دقیق باید با نوع مشارکت و تعهدات باقی‌مانده هماهنگ باشد.

سؤال: آیا سندآرا می‌تواند قرارداد موجود را بررسی یا اصلاح کند؟
پاسخ: بله. خدمات سندآرا شامل بررسی، بازبینی، اصلاح و شخصی‌سازی قرارداد است و می‌تواند متناسب با موضوع همکاری و شرایط هر سه شریک انجام شود.